SIKÇA SORULAN SORULAR

Bir Rüzgar Türbini ne kadar elektrik üretir?

a) TESİS EDİLECEK YER MALİYETİ

Rüzgar türbini için tesis edilecek yer seçiminde dikkat edilecek birkaç husus vardır. Öncelikle tesis edilecek alan etrafında rüzgarın hızını kesebilecek türde yapılar bulunmamalıdır. Tesis edilecek yer göçmen kuşların geçiş yolu üzerinde bulunmamalıdır. Rüzgar türbinleri şehir merkezine yakın bölgede kurulduğu taktirde ve verici ile alıcı arasında bulunmaları durumunda televizyon yayınlarının izlenmesinde problem yaratır. Türbinin kurulacağı alan bir tüzel kişi veya zümreye ait ise o kişilerden bu alan satın alınarak veya kiralanarak bu alan üzerine türbin tesis edilir.
Eğer bu alan devlete ait ise gerekli prosedürler tamamlanarak satın alma veya kiralama gerçekleştirilir. Satın alma veya kiralama belli bir sabit gider oluşturur. Bu gider maliyet olarak karşımıza çıkar.

b) TÜRBİN MALİYETİ

Tesis edilecek alan belirlendikten sonra optimum olarak türbin seçimi gerçekleştirilir. Rüzgar türbini seçimine karar vermeden önce talep gücümüzün belirlenmesi gerekir. Belirtilen talep gücüne göre en uygun türbin tipi belirlenir. Örneğin elde edilecek olan enerji ile sadece su pompalama işlevi gerçekleştirilecek ise bu taktirde Savonius tipi rüzgar türbini tercih edilir. Bir bölgenin elektrik ihtiyacı karşılanacaksa o taktirde büyük güçlü türbinler kullanılır.

Türbin maliyetini belirleyen kriterler arasında türbinin birer parçası olan kule, pervane, dişli kutusu, kontrol sistemi, alternatör, gibi etmenler de maliyeti büyük ölçüde belirler. Kule malzemesinin çelik veya beton olmasına göre ve kule yüksekliğine bağlı olarak maliyet değişim gösterir.

Rüzgar pervanesinde ise pervanenin alüminyum, titan, çelik, elyaf ile güçlendirilmiş plastik gibi malzemelerden yapılması aynı şekilde maliyeti değiştirmektedir. Dişli sistemi pervane milinin devir sayısını alternatörün gereksinim duyduğu devir sayısına çıkarır. Bu devir sayısının artış ve azalışını karşılayacak olan alternatöründe değişmesi gerekir. Alternatördeki bu güç değişimi maliyetin artması yönünde etkili olur. Bu gibi etkenler göz önüne bulundurulup, optimum türbin tasarımı yapılırsa maliyet de optimize edilmiş olur.

Şekil -1 Rüzgar Türbini Toplam Maliyetleri

Kurulum aşaması sırasında toplam maliyetin %64-70’i rüzgar türbininden kaynaklanmaktadır. Şekil 2. de görüldüğü gibi toplam maliyetin büyük bir kısmı rüzgar türbininden kaynaklanmaktadır. Bundan dolayı bir çok firma rüzgar türbini maliyetlerini düşürmek için yeni teknolojiler üzerinde uzun yıllardır çalışmaktadırlar. Avrupa rüzgar Enerjisi Birliğinin bir raporuna göre rüzgar türbinlerinin fiyatı üç misli azalma göstermiştir. Washington’daki Yenilenebilir Enerji Politikaları Projesi bulgularına göre ise 1997 yılında 1000$/kW olan rüzgar türbinlerinin yatırım maliyetleri 2006 yılında 600$/kW’a düşecektir. Türbin direği ne kadar uzun olursa, pervaneler o kadar çok geniş bir alanı süpürebilirler. Türbinden elde edilen enerji süpürülen alan ile doğru orantılı olarak artış göstermektedir. Fakat buna mukabil direk uzunluğunun artması beraberinde de kulenin de mukavemetinin artırılmasını gerektirir. Bu durum bize ek maliyet olarak etki etmektedir. Türkiye’de mevcut rüzgar santrallerinde kullanılan türbinlerin ekonomik yönden değerlendirilmesi Tablo 1.’de gösterilmiştir.

Tablo-1 Rüzgar Türbinlerinin Ekonomiklik Durumu

Tablo 1.’e verilen bilgiler ışığında kesintisiz elektrik enerjisi elde etmede en az sayıda akü kullanımı, en küçük veya en büyük nominal güçlü rüzgar türbininde değil, gücü her ikisinin arasında yer alan LMW 2500’de görülmektedir.

c) İLETİM MALİYETİ

Üretilen elektrik enerjisinin türbin çıkışından itibaren son kullanıcı olan tüketicilere ulaştırılmasında iletim hatlarına gereksinim duyulur. İletim hatlarının yanı sıra üretilen elektrik enerjisinin kullanıcılara iletimi sırasında trafolar sayesinde üretilen gerilimin yükseltilerek iletimi sağlanır. Bu sayede iletim esnasında oluşacak kayıplar en aza indirgenmiş olur. Tüketicilere gelindiğinde elektrik enerjisi tekrar trafolar sayesinde kullanılabilecek seviye olan 220V’a düşürülür.

Enerji iletimi iki şekilde sağlanmaktadır. Genelde ülkemizde kullanılan iletim sistemi havai hatla gerçekleşmektedir. Havai hatta direkler vasıtasıyla enerji iletimi havadan sağlanır. Birde diğer bir iletim sistemi yeraltı kabloları ile gerçekleştirilen sistemdir. Bu sistemde hat üzerinde bir arıza gerçekleştiğinde arızanın tespiti zor olacağından pek tercih edilmemektedir. Bilindiği gibi iletim esnasında kullanılan trafolar, iletim hatları ve direkler birer maliyettir. İletim maliyetlerini en aza indirgemek için rüzgar türbininin kurulduğu yerin elektrik sağlayacağı bölgeye uzak olmaması gerekir. Uzaklık iletim maliyeti ile doğru orantılı olarak artış göstermektedir. İletim esnasında kullanılan iletkenlerin kalitesi de maliyeti üzerinde rol oynamaktadır.

d) BAKIM MALİYETİ

Rüzgar türbini işletilmeye başlandıktan sonra, ileriki zamanlarda rüzgar türbininin randımanında düşüşlerle karşılaşılmaması ve etkin bir biçimde rüzgar türbininin kullanılması için düzenli olarak bakımının yapılması gerekmektedir. Bakım maliyeti; pervane, alternatör, dişli kutusu, bıçaklar gibi türbin parçalarının ve enerjinin iletimi sırasında kullanılan trafolar, elektrik direkleri, iletim hatlarının da bakımlarını içerir.